سرویس­های زمان­بندی شامل زمان­بندی­های UGS، ertPS، rtPS، nrtPS و BE می­شود. هر یک از این سرویس­ها شامل مجموعه پارامترهای الزامی کیفیت خدمات هستند که باید در صورت فعال بودن سرویس زمان­بندی در تعریف جریان سرویس­دهی گنجانده شوند.

سرویس زمان­بندی UGS ^۱

سرویس زمان­بندی تخصیص بدون درخواست به منظور پشتیبانی از جریان­های داده­ای بلادرنگ[2] که شامل بسته­های داده­ای با اندازه ثابت در بازه­های زمانی متوالی می­شود، طراحی شده است. این سرویس همچنین انتقال داده­ای با نرخ بیتی ثابت[3] بر روی کانال بالاسو را پشتیبانی می­کند. یک جریان سرویس­دهی که در کلاس زمان­بندی UGS قرار می­گیرد، می‌تواند امکان انتقال را بدون نیاز به درخواست متناوب آن بدست آورد.

به طور کلی می­توان گفت، زمان­بندی UGS، دیرکرد زمانی[4] پائینی را برای ترافیک بلادرنگ امکان­پذیر می­سازد. برای مثال، E1/T1 یا VoIP بدون حذف حالت سکوت[5]  نمونه­هایی از این سرویس زمان­بندی به حساب می­آیند.

سرویس زمان­بندی rtPS ^۶

کلاس سرویس آمارگیری بلادرنگ به منظور پشتیانی از جریان­های سرویس­دهی بلادرنگ تعریف شده است که نرخ بیتی متغیر و بسته­های داده­ای با اندازه متغیر را به صورت دوره­ای تولید می­کند و نیازمند حداقل توان خروجی تضمین­شده­ای جهت انجام کار به صورت مؤثر می­باشد. سرویس rtPS، فرصت­های درخواست پهنای باند را به صورت دوره­ای و غیررقابتی و بدون توجه به تراکم شبکه فراهم می‌سازد تا اینکه یک جریان سرویس­دهی، زمان لازم را جهت انتقال درخواست­های پهنای باند اختصاص دهد.

نمونه‌هایی از این سرویس زمان­بندی شامل سرویس ویدئوی فشرده[7]، سرویس VoIP با حذف حالت سکوت، تلفن تصویری مبتنی بر IP و بازی­های آنلاین چندنفره می­شود.

سرویس زمان­بندی ^۸ UGS-AD

سرویس تخصیص بدون درخواست با امکان تشخیص فعالیت، به منظور پشتیبانی از جریان­های سرویس­دهی بلادرنگ طراحی شده است که بسته­های داده­ای با اندازه ثابت را به صورت نیمه متوالی تولید می­کند. این سرویس به طور ذاتی ترکیبی از یک جریان سرویس­دهی UGS و یک جریان سرویس­دهی rtPS می­باشد که با توجه به ترافیکی که توسط ایستگاه­های مشترک[9] تشخیص داده می­شود، قادر به تغییر وضعیت مابین دو مد زمان­بندی می­باشد.

هنگامی که ترافیک به صورت دوره­ای است، همانند حالتی که صوت در حال انتقال است، جریان سرویس­دهی باید به عنوان یک جریان سرویس­دهی UGS عمل کرده و تخصیص‌هایی با اندازه ثابت را به صورت دوره­ای و بلادرنگ دریافت دارد. هنگامی که ترافیک به صورتی نامنظم است، همانند مواقعی که حالت سکوت تشخیص داده شده و حذف می­شود، جریان سرویس­دهی باید به عنوان یک جریان سرویس­دهی rtPS عمل کرده و فرصت­های درخواست تک­پخشی را دریافت دارد.

سرویس UGS-AD در شرایطی مورد استفاده قرار می­گیرد که ترافیک VoIP که از تشخیص فعالیت صوتی[10] استفاده می­کند، در حال انتقال باشد. تشخیص فعالیت صوتی موجب می­شود تا نقاط انتهایی VoIP، هنگامی که UGS-AD وقفه­ای در مکالمه کاربران تشخیص دهد، انتقال فریم­های VoIP را متوقف سازد. نمونه­ای از این سرویس زمان­بندی، سرویس صوت بر بستر IP با حذف حالت سکوت می­باشد.     

سرویس زمان­بندی ^۱۱ ertPS

کلاس سرویس آمارگیری بلادرنگ توسعه­یافته با ارائه ضمیمه 802.16e، به دیگر سرویس‌های زمان­بندی موجود افزوده شد. استاندارد نشان می­دهد که ertPS مکانیزم زمان‌بندی است که مبتنی بر کارایی سرویس­های UGS و rtPS ارائه شده است. هدف اصلی ertPS ارائه سرویس­های VoIP بهمراه تشخیص فعال­سازی صوتی است. بدین ترتیب می‌توان سرویس­های صوتی را با بکار نبردن پهنای باند در هنگامی که کاربر در یک سوی تلفن ساکت است، برای تعداد بیشتری از مشترکان ارائه نمود.

ایستگاه پایه، اختصاص­های تک­پخشی[12] را در حالتی بدون درخواست همانند سرویس زمان‌بندی UGS فراهم می­کند؛ بنابراین از دیرکرد زمانی یک درخواست پهنای باند کاسته می­شود. هر چند اختصاص­های UGS از لحاظ اندازه ثابتند، ولی اختصاص­های ertPS به صورتی پویا عمل می‌کنند. الگوریتم ertPS از سربارهای لایه MAC و تأخیرهای دستیابی در الگوریتم rtPS کاسته و از به هدر رفتن منابع بالاسو در الگوریتم UGS جلوگیری می‌کند.

بدین ترتیب، اختصاص منابع بالاسو با توجه به وضعیت کاربران (صوتی) و بدون هیچ سرباری در لایه MAC امکان­پذیر می­شود. سرویس ertPS همچنین برای عملکردهای بلادرنگی با نرخ متغیر مناسب است که نیازمندی­هایی همچون تأخیر و نرخ داده را به همراه دارد. مثالی از این سرویس، ارائه صوت بر بستر IP بدون حذف حالت سکوت می­باشد.

سرویس زمان­بندی ^۱۳ nrtPS

کلاس سرویس آمارگیری غیرآنی، به منظور پشتیبانی از جریان­های داده مقاوم در برابر تأخیر که شامل بسته­های داده­ای با اندازه متغیر بوده و به حداقل نرخ داده نیاز دارند، طراحی شده است که با توجه به استاندارد می­تواند برای مثال در ارسالات FTP  مورد استفاده قرار گیرد. مد زمان­بندی سرویس nrtPS، به استثنای مواردی که با سرویس غیرمحاوره­ای همچون انتقال فایل­ها همراه می­شود، بطور ذاتی همانند سرویس rtPS است.

سرویس زمان­بندی nrtPS فرصت­های ارسالی را به صورتی منظم پیشنهاد می­کند. برای جریان­های سرویس­دهی بالاسو، ایستگاه پایه[14] باید آمارگیری­های تک­پخشی را به صورتی منظم انجام دهد که این امر تضمین­کننده آن است که جریان سرویس­دهی، فرصت­های درخواستی را حتی با وجود تراکم شبکه نیز دریافت می­کند. ایستگاه پایه از طریق جریان­های سرویس­دهی بالاسوی nrtPS در بازه­های زمانی مشخص، از ایستگاه­های مشترک آمارگیری می­کند و همچنین بدین طریق می­تواند تعدادی کافی از فرصت­های درخواستی رقابتی را فراهم کند. به منظور کارکرد درست این سرویس، تنظیمات سیاست درخواست/ ارسال باید به گونه­ای باشد که ایستگاه مشترک، امکان استفاده از فرصت­های درخواستی رقابتی را داشته باشد. این امر منجر به استفاده ایستگاه مشترک از فرصت­های درخواستی رقابتی همانند فرصت­های درخواستی تک­پخشی و تخصیص­های بدون درخواست می­شود.

سرویس زمان­بندی ^۱۵ BE

سرویس بهترین تلاش به منظور پشتیبانی از جریان­های داده­ای طراحی شده است که نیازی به تضمین سرویس ندارند و بنابراین بر پایه بهترین روش ممکن مدیریت می­شوند. ایستگاه پایه ممکن است در صورت ارسال از سوی ایستگاه مشترک، فرصت­های درخواستی رقابتی را همانند فرصت­های درخواستی تک­پخشی بکار گیرد. ایستگاه پایه هیچ الزامی برای آمارگیری درخواستی بالاسوی تک­پخشی از سمت ایستگاه­های مشترکی با سرویس BE ندارد. بنابراین سرویس­دهی برای مدتی طولانی می­تواند بدون انتقال هیچ بسته BE صورت پذیرد که این امر برای حالتی که شبکه از تراکم بالایی برخوردار است نیز صادق است.

هدف از سرویس BE فراهم کردن سرویسی کارآمد برای ترافیک بهترین تلاش می­باشد. سرویس زمان­بندی بهترین تلاش برای عملکردهای اینترنتی کلاسیکی که نیازمندی خاصی به پارامترهایی چون دیرکرد زمانی و jitter  ندارند، مناسب می­باشد. مثال­هایی از این نوع عملکردها شامل ایمیل، جستجوی وب یا انتقال فایل نظیر به نظیر[16] می­باشد. زمان­بندی بهترین تلاش برای عملکردهایی که نیاز به دیرکرد زمانی یا jitter تضمین­شده دارند، مناسب نمی‌باشد (برای مثال سرویس صوت یا ویدئو بر بستر IP) و این امر بدان دلیل است که در حالت تراکم شبکه، چنین تضمینی نمی­تواند در مد بهترین تلاش فراهم شود.

[1] Unsolicited Grant Service

[2] Real-time Data Streams

[3] CBR: Constant Bit-Rate

[4] Latency

[5] Silence Suppression

[6] Real-Time Polling Service

[7] Compressed Video

[8] Unsolicited Grant Service with Activity Detection

[9] SS: Subscriber Station

[10] VAD: Voice Activation Detection

[11] Extended Real-Time Polling Service

[12] Unicast

[13] Non Real-Time Polling Service

[14] BS: Base Station

[15] Best Effort

[16] Peer-to-Peer

نویسنده: علی سقائیان       Written by: Ali Saghaeian

ایران وایمکس                      Iran WiMAX